اختلال افسردگی پایدار (که قبلاً دیستایمیا نامیده میشد) شکل مزمن افسردگی است که در آن خلق افسردهحداقل دو سال ادامه دارد. علائم اغلب خفیفتر از (در کودکان و نوجوانان یک سال) اما طولانیتر و فرسایشدهندهتر هستند. شیوع طول عمر در حدود ۲–۶٪. درمان معمولاً ترکیبی از رواندرمانی بلندمدت (طرحوارهدرمانی بهویژه مؤثر) و دارودرمانی است.
تعریف گسترده
اختلال افسردگی پایدار (PDD یا Persistent Depressive Disorder) در DSM-5-TR از ادغام دو تشخیص قبلی (دیستایمیا و اختلال افسردگی اساسی مزمن) ایجاد شده است. کد F34.1 تعریفکننده این اختلال است.حداقل دو سال: خلق افسرده باید بیشتر روزها وجود داشته باشد. این مزمن بودن، فرد را در یک «حالت پایه» افسردگی قفل (در کودکان و نوجوانان یک سال) میکند که اغلب چنان طولانی بوده که فرد آن را «شخصیت من» میداند، نه «بیماری من». [?]
ویژگیهای کلیدی و معیارهای تشخیصی
طبق DSM-5-TR،معیار A: خلق افسرده بیشتر روز، تعداد روزها از روزهای بدون آن، حداقل دو سال (در یک سال (یا بیشتر) از شش علامت زیر:معیار B: دو (یا بیشتر) از شش علامت زیر به جای خلق افسرده (در کودکان و نوجوانان) با تغییرپذیری به جای خلق افسرده — بیاشتهایی یا پرخوری؛ بیخوابی یا پرخوابی؛ خستگی؛ کاهش تمرکز یا تصمیمگیری؛ احساس ناامیدی؛ عزت نفس پایین.معیار C: در طول دو سال، فرد بیش از دو ماه پشت سر هم بدون علائم نبوده.معیار D: معیارهای MDD ممکن است بهطور مداوم برای دو سال وجود داشته باشد.معیار E—H: اختلالات، رد سایر اختلالات، عدم وجود دوره مانیا/هیپومانیا، و نباید به علت پزشکی نسبت داده شود.تشخیصگرها: با ویژگیهای آتیپیک، شروع زودرس (پیش از ۲۱ سالگی) یا با ناراحتی مضطربانه. [?]
علل و عوامل خطر
- سابقه خانوادگی افسردگی یا اختلالات خلقی
- مزاج عاطفی (ضعف منش، نوروتیسیسم بالا)
- تروما و فقدان کودکی بهویژه فقدان زودرس والد
- طرحوارههای ناسازگار اولیه محرومیت هیجانی، شکست، نقص-شرم — بهویژه عمیق
- استرس مزمن پایدار و فقدان حمایت اجتماعی
- بیماریهای مزمن
اختلالات همزمان و تشخیص افتراقی
همبود با MDD («افسردگی دوگانه» — double depression). ۷۵٪ افراد با PDD دورههای افسردگی اساسی نیز تجربه میکنند تاتشخیص افتراقی: اختلالات اضطرابی، مصرف مواد، و اختلالات شخصیت (بهویژه اجتنابی، وابسته، مرزی) شایع است؛ اختلال خلق ادواری (دورههای هیپومانیک)؛ اختلال سازگاری (پاسخ به استرس)(دورهای، نه مزمن). [?]
رویکردهای درمانی
- رواندرمانی بلندمدت خط اصلی — بهویژه:
- طرحوارهدرمانیشواهد قوی برای موارد با ریشه طرحوارهای عمیق
- رواندرمانی پویشی بلندمدت
- CBASP (Cognitive Behavioral Analysis System of Psychotherapy) — طراحی شده بهطور خاص برای افسردگی مزمن
- SSRI/SNRI اغلب لازم است، با دورههای طولانیتر از MDD
- ترکیب درمان (دارو + رواندرمانی) برای موارد متوسط تا شدید
- پاسخ معمولاًآهستهتر از MDD — صبر ضروری است
بافت ایرانی و دیاسپورا
شکل مزمن افسردگی در ایرانیان نسل اول دیاسپورا با تجربه — فرد عملکرد «زندگی خاکستری» در یک کشور جدید همراه است؛ تجربه میکند اما لذت، شعف، یا حس زندگی واقعی را تجربه نمیکند. این الگو اغلب سالها بدون تشخیص میماند چون فرد آن را «طبیعی پس از مهاجرت» میداند.
واژههای مرتبط
طرحواره نقص-شرم · طرحواره محرومیت هیجانی · طرحوارهدرمانی · GAD · اختلال افسردگی اساسی · اختلال خلق ادواری · CBASP · SSRI · SNRI
نقشه لینکسازی داخلی
| واژه (اولین مواجهه) | مقصد لینک |
|---|---|
| اختلال سازگاری، GAD، اختلال افسردگی اساسی، اختلال خلق ادواری | Cluster A glossary |
| طرحواره نقص-شرم، طرحواره محرومیت هیجانی، طرحواره شکست | Cluster E glossary |
| CBASP، طرحوارهدرمانی، رواندرمانی پویشی | Cluster C glossary; method-page link MET-SCH-FA |
| SSRI، SNRI | Cluster P glossary |
Pillar-up: /fa/مقاله/افسردگی (DEP-01) ·Forthcoming deep cluster: DEP-03
منابع و مراجع
۳ منبع- APA (2022). DSM-5-TR. URL: https://www.psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsm [Supports: F34.1, two-year criterion, six-symptom criteria] · www.psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsm
- NICE NG222 (2022). Depression in adults. URL: https://www.nice.org.uk/guidance/ng222 [Supports: Long-term treatment, combined therapy approach] · www.nice.org.uk/guidance/ng222
- Schramm, E., et al. (2020). Review of dysthymia and persistent depressive disorder. The Lancet Psychiatry, 7(9), 801–812. URL: https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(20)30099-7/abstract [Supports: Epidemiology, CBASP evidence, schema therapy approach] · www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(20