یک خانواده از رواندرمانیهای ساختاریافته، کوتاهمدت، و مبتنی بر شواهد است که بر تعامل بین (CBT)رفتاردرمانی شناختی افکار، احساسات، و رفتار تمرکز میکند. توسط آرون بک و آلبرت الیس در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ توسعه یافت. در درمان اختلالات خوردن، و دردهای مزمن، شواهد قوی دارد. درمان معمولاً PTSD، طیف وسیعی از اختلالات شامل افسردگی، اضطراب، جلسه هفتگی، با تکالیف خانه و ساختاریافته بین درمانگر و مراجع ۱۲–۲۰. [?]
تعریف گسترده
رفتاردرمانی شناختی (Cognitive Behavioural Therapy یا CBT) یک روش واحد نه، یک خانواده از رواندرمانیهاست.اصول: تغییر در یکی میتواند بر بقیه اثر بگذاردافکار، احساسات و رفتار بهطور متقابل بر یکدیگر اثر میگذارند. مشترک اضطراب را در درمانشدهاند و علائم را حفظ میکنندباورهای زیربنایی و افکار خودکار، در درازمدترفتارهای اجتنابیاغلب تحریفشدهاند از طریق تمرین مؤثر استیادگیری مهارتهای جدیدتشدید میکنند. [?]
را در دهه ۱۹۵۰ توسعه REBT (که آلبرت الیس مدل شناختی افسردگی را در دهه ۱۹۶۰ توسعه داد)آرون بک بنیان گذاشت. از این زمان CBTموج اول رفتاردرمانی محض (Skinner، Wolpe) به موجهای متعدد توسعه یافته، CBT (داد) بنیان گذاشت. از این زمان CBT — رفتاردرمانی شناختی (Beck، Ellis)موج سوم درمانهای مبتنی بر ذهنآگاهی و پذیرش (ACT، DBT، MBCT)موج دوم
ویژگیهای کلیدی
- ساختاریافته: هر جلسه دستور کار، اهداف، و چارچوب مشخص دارد
- کوتاهمدت: معمولاً ۱۲–۲۰ جلسه هفتگی، اما در موارد پیچیده طولانیتر
- همکاریمحور: درمانگر و مراجع بهعنوان همکار کار میکنند، نه رابطه استاد-شاگرد
- مبتنی بر مهارت: مراجع تکنیکهای قابل انتقال میآموزد
- تمرکز بر «اکنون»: بیشتر از کاوش طولانی گذشته
- تکالیف خانه (homework) بخش جداییناپذیر — کار بین جلسات اساس تغییر است
- مبتنی بر شواهد و قابل اندازهگیری
تکنیکهای اصلی
- تحریفهای شناختی وشناسایی افکار خودکارفاجعهسازی، تعمیم بیش از حد، خوانش ذهن، شخصیسازی، تفکر همه (یا-هیچ)
- بازسازی شناختیبه چالش کشیدن و جایگزینی افکار ناکارآمد
- آزمایشهای رفتاریآزمایش پیشبینیهای فاجعهبار در واقعیت
- فعالسازی رفتاریبهویژه در افسردگی، افزایش فعالیت معنادار
- مواجههدرمانی برای اختلالات اضطرابی و فوبیا
- مواجهه و پیشگیری از پاسخ (ERP) برای OCD
- مهارتهای آرامسازی و تنفس
- شناسایی باورهای میانی و باورهای محوریلایههای عمیقتر شناخت
که این درمان برای چه استفاده میشود
دامنه گستردهای از کاربردها دارد، با شواهد قوی برای: اختلال افسردگی اساسی - اختلالات اضطرابی (GAD، اضطراب) اختلالات خوردن - CPT و CBT-TF،شکل متمرکز بر ترومای PTSD – (ERP) OCD – (اجتماعی، پانیک، فوبیا، آگورافوبیا) CBT اختلالات شخصیت (بهعنوان CBT-p) درد مزمن - اختلالات مصرف مواد - روانپریشی (CBT-I) - بیخوابی (CBT-I) - (بخشی از درمان جامعتر) [?]
شواهد و محدودیتها
آن را بهعنوان خط اول برای بسیاری از NICE روش رواندرمانی استپرتحقیقترین، از نظر تعداد مطالعات و شواهد CBT اختلالات توصیه میکند.
محدودیتها: ممکن است برای موارد مزمن یا با ریشه طرحوارههای عمیق ناکافی باشد (که در آن طرحوارهدرمانی یا رواندرمانی سطحی پویشی اضافه میشوند) — بر «اکنون» تمرکز دارد و گاه به اندازه کافی به ریشههای دلبستگی یا ترومای نیازمند گاه نیاز به CBT است که در همه افراد یکسان نیست — در فرهنگهای جمعگرا، مفروضات فردگرایانهاز انگیزه و انعطافپذیری تطابق فرهنگی دارد. [?]
بافت ایرانی و دیاسپورا
در ایران بهعنوان شناختهشدهترین روش رواندرمانی پذیرفته شده و آموزشهای گستردهای وجود دارد. نسخههای فارسی CBT اغلب اولین گام پذیرفتهشده فرهنگی برای مراجعان بادرمانگر فارسیزبان CBT، پروتکلهای اصلی موجود است. در دیاسپورا ایرانی، است که شاید نسبت به رویکردهای عمیقتر مقاومت داشته باشد. [?]
که این درمان در کجای محتوای ما حاضر است
- بهعنوان یکی از چهار چارچوب تلفیقی ما (Method Page) MET صفحه روش
- درمان GAD مقاله خوشهای ANX-02
- درمان اضطراب اجتماعی مقاله خوشهای ANX-03
- درمان افسردگی مقاله خوشهای DEP-02
- برای PTSD مقاله خوشهای TF-CBT TRAU-08
واژههای مرتبط
فعالسازی رفتاری · مواجههدرمانی · بازسازی · طرحوارهدرمانی · ERP · CPT · TF-CBT · CBT-I · CBT-E · MBCT · DBT · ACT · شناختی · افکار خودکار · تحریفهای شناختی · آرون بک · آلبرت الیس
نقشه لینکسازی داخلی
| واژه (اولین مواجهه) | مقصد لینک |
|---|---|
| افکار خودکار، تحریفهای شناختی، بازسازی شناختی، باورهای محوری | Cluster B glossary |
| طرحوارهدرمانی، رواندرمانی پویشی، فعالسازی رفتاری، مواجههدرمانی، MBCT، DBT، ACT، ERP، EMDR | Cluster C glossary |
| اختلال افسردگی اساسی، GAD، OCD، PTSD | Cluster A glossary |
| آرون بک، آلبرت الیس | Cluster N glossary |
Pillar-up: /fa/ مقاله/طرحواره-درمان-آن (SCH-01) — most relevant pillar; CBT is foundational across silosForthcoming method page: /fa/ روش/روا نشناسی-تجربه-محور (MET) and indirectly all clinical clusters
منابع و مراجع
۲ منبع- NICE (multiple guidelines). Various conditions: depression, anxiety, OCD, PTSD, eating disorders. URL: https://www.nice.org.uk/ [Supports: CBT as first-line evidence-based treatment across multiple disorders] · www.nice.org.uk/
- David, D., Cristea, I., & Hofmann, S. G. (2018). Why cognitive behavioral therapy is the current gold standard of psychotherapy. Frontiers in Psychiatry, 9, 4. URL: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5797481/ [Supports: Evidence base, comparison with other therapies, contemporary status] · pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5797481/