مواجههدرمانی (Exposure Therapy) یک تکنیک مبتنی بر شواهد است که در آن فرد بهطوربرنامهریزیشده، مکرر، و جایگزین پاسخ ترس قبلی شود. ریشه در رفتاردرمانی کلاسیک دارد و شامل اشکال متعدد است: مواجهه درجهبندیشده، مواجهه طولانی، مواجهه با حساسیت بدنی، ومواجهه و پیشگیری از پاسخ (ERP) در معرض محرکهای ترسناک قرار میگیرد تایادگیری جدید برای OCD و PTSD، درمان خط اول برای اختلالات اضطرابی، فوبیا OCD، و PTSD.
تعریف گسترده
یکی از قدیمیترین و قویترین تکنیکهای مبتنی بر شواهد در رواندرمانی است. ریشه آن مواجههدرمانی (Exposure Therapy) به اشکال (و نظریه «حساسیتزدایی نظاممند» در دهه ۱۹۵۰ توسط Joseph Wolpe)رفتاردرمانی کلاسیک در دهههای بعد به اشکال متعدد توسعه یافت.
که یاد میگیرد، هر بار که فرد از موقعیت اجتناب میکند.ترس را حفظ میکند، اجتناب از موقعیت ترسناکاصل بنیادی ایجادیادگیری بازداری موقعیت خطرناک است و اجتناب «کار میکند»، مواجهه برنامهریزیشده با موقعیت در فضای امن .و بر آن غلبه میکندرقابت میکند یادگیری جدیدی که با یادگیری ترس قبلی
نظریههای مدرنکاهش مستقیم ترس نشان میدهند مواجهه نه با (Inhibitory Learning Theory, Michelle Craske) .کار میکندیادگیری چیزی جدید بلکه با (habituation). [?]
اشکال مختلف مواجههدرمانی
۱.مواجهه درجهبندیشده (Graded Exposure): ساخت سلسلهمراتب موقعیتهای ترسناک (از خفیفترین تا شدیدترین)، شروع از پایین و حرکت تدریجی به بالا. شایعترین شکل، استفاده در فوبیا، اضطراب اجتماعی، آگورافوبیا.
۲.مواجهه طولانی (Prolonged Exposure, PE): که توسط (Edna Foa) ابدا فوآ ادنا توسط شامل PTSD برای .مواجهه تخیلی توسعه یافتin vivo مواجهه + (بازگو کردن واقعی) زندگی در اجتناب از مکانهایی که، درمان خط اول. (یا مواجهه درجهبندیشده) PTSD.
۳.مواجهه و پیشگیری از پاسخ (ERP): ویژه OCD و .(مثلاً لمس چیز کثیف) اجازه میدهد فرد در معرض محرک وسواس قرار میگیرد .OCD شواهد قویترین براینمیدهد اجبار را اجرا کند (مثلاً شستن دست).
۴.مواجهه با حساسیت بدنی (Interoceptive Exposure): تحریک عمدی .علائم بدنی شبیه پانیک ویژه اختلال پانیک. (تنفس سریع، چرخش روی صندلی، دویدن سرجا) برای از بین بردن ترس از خود علائم.
۵.مواجهه با واقعیت مجازی (VR Exposure): استفاده از فناوری VR مفید برای فوبیاها برای ایجاد موقعیتهای ترسناک. (ارتفاع، پرواز)، PTSD نظامی.
۶.مواجهه تصویری (Imaginal Exposure): تخیل تفصیلی موقعیت ترسناک، برای زمانی که مواجهه واقعی دشوار است.
۷.حساسیتزدایی نظاممند (Systematic Desensitization): ترکیب مواجهه با آرامسازی، کمتر — Wolpe شکل کلاسیک .استفاده میشود امروز.
۸.غرقهسازی (Flooding): مواجهه فوری با شدیدترین موقعیت بدون درجهبندی، ممکن است سریعتر باشد اما تحمل آن .دشوارتر
ویژگیهای کلیدی مواجهه مؤثر
- متنوعتا یادگیری جدیدطولانییکبار کافی نیستمکررنه تصادفیبرنامهریزیشده : طبق نظریههای مدرن، مواجهه باید در محیطها و زمینههای متنوع تا یادگیری به همه محیطها تعمیم یابد.
- بدون رفتارهای ایمنی پنهانمواجهه «امن» با همراه با همراه میگیرد قرار جمعیت فرد اگر مثلاً.
- با انتظار تخریبشدهمواجهه ناقص است یا رخ میدهد فرد باید بفهمد چیز ترسناک پیشبینیشدهرخ نمیدهد که رخ قابل تحمل است. [?]
که این درمان برای چه استفاده میشود
- اختلالات اضطرابیGAD، فوبیای خاص، آگورافوبیا، اختلال پانیک، اضطراب اجتماعی،OCD (با ERP)
- اختلالات خوردن (با PE) — PTSD — در کودکاناضطراب جدایی(مواجهه با غذای ترسناک، تصویر بدن)
- اعتیادبیماری (مواجهه با نشانههای مرتبط با مصرف)
شواهد و محدودیتها
- درمانهای روانشناختیپرشاهدترین یکی از
- بهعنوان درمان خط اول PTSD و OCD، برای اختلالات اضطرابی توصیهشده توسط WHO و NICE، APA. ۸۰–۹۰٪ نرخ بهبود در فوبیای ساده
- محدودیتها: نیازمندتعهد بالای مراجعمواجهه ناخوشایند است و افراد ممکن است مقاومت کنند.اعتماد به درمانگرمراجع باید درمانگر را در فرایند ناخوشایند همراه ببیند.در موقعیت پیش از آن که تثبیت پیش از آن که تثبیت میتواند ضد-مولد باشددر فرهنگهایی که (مثلاً غرقهسازی بدون آمادگی، یا قطع زودرس) به اجرا شود است — اگر اجتناب ارزش است، نیاز به روانآموزی قوی دارداز ناخوشایندی. [?]
بافت ایرانی و دیاسپورا
اضطراب اجتماعی پس از مهاجرتمواجههدرمانی برای ایرانیان دیاسپورا کاربردهای ویژه ،مواجهه با محیطهای جدید دارد. مثلاً صحبت با غیرفارسیزبانان، استفاده از انگلیسی در محیط حرفهای — که گاه پس از تجربههای ترسناک مهاجرت رخ آگورافوبیا.اختلال پانیک پس از تجربیات بحرانیکی از مؤثرترین درمانها PE — ناشی از تجربیات سیاسی-تاریخی PTSD میدهد — اغلب با اجتناب اشتباه گرفته میشود:مفهوم «صبر»مواجهه با حساسیت بدنی مؤثر است — نکته مهم: در فرهنگ ایرانی ضروری استاجتناب پاسیو با (مواجهه)پذیرش فعال روانآموزی فرهنگی درباره تفاوت. [?]
که این درمان در کجای محتوای ما حاضر است
- پیلر حوزهی اضطراب (ANX-01)
- پیلر حوزهی تروما (TRAU-01)
- مواجهه برای اضطراب اجتماعی مقاله خوشهای
- مواجهه برای پانیک مقاله خوشهای
- OCD برای ERP مقاله خوشهای
- PTSD برای PE مقاله خوشهای
واژههای مرتبط
CBT · CBT-I · CBT-E · PE · PE · CPT · ERP · EMDR · حساسیتزدایی نظاممند · غرقهسازی · رفتارهای ایمنی · یادگیری بازداری · Joseph Wolpe · Edna Foa · Michelle Craske · فوبیای خاص · GAD · OCD · PTSD · اختلال اجتماعی
نقشه لینکسازی داخلی
| واژه (اولین مواجهه) | مقصد لینک |
|---|---|
| CBT، ERP، PE، CPT، EMDR، CBT-E، CBT-I | Cluster C glossary |
| یادگیری بازداری، رفتارهای ایمنی | Cluster B glossary |
| آگورافوبیا، اختلال پانیک، اختلال اجتماعی، فوبیای خاص، GAD، OCD، PTSD | Cluster A glossary |
| Joseph Wolpe، Edna Foa، Michelle Craske | Cluster N glossary |
Pillar-up: /fa/مقاله/اضطراب (ANX-01) — primary applicationForthcoming method page: Covered indirectly via clinical silos
منابع و مراجع
۱ منبع- Craske, M. G., Treanor, M., Conway, C. C., Zbozinek, T., & Vervliet, B. (2014). Maximizing exposure therapy: An inhibitory learning approach. Behaviour Research and Therapy, 58, 10–23. URL: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24664005/ [Supports: Modern inhibitory learning theory, optimal exposure design] · pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24664005/